برای دریافت مشاوره رایگان در زمینه ایمنی هيدروژن و یا کسب اطلاعات بیشتر در مورد خرید و قیمت گاز هیدروژن با شماره های 02146837072-02146835980-09120253891 تماس حاصل فرمایید .
هیدروژن یک گاز بی رنگ، بی بو و بدون مزه است که سبک ترین عنصر در جدول تناوبی است . این ماده یکی از فراوان ترین عناصر در جهان است و در بسیاری از فرآیندهای صنعتی و تجاری مورد استفاده قرار می گیرد . با این حال، Hydrogen
نیز میتواند خطرناک باشد و مهم است که هنگام کار با آن اقدامات ایمنی مناسب را انجام دهید .
سپهر گاز کاویان آزمایشگاه مرجع اداره استاندارد دارنده گواهینامه iso17025 در زمینه آزمون گاز های خالص مانند هیدروژن، اکسیژن ، کربن مونوکسید ، کربن دی اکسید ، نیتروژن ، آرگون و … میباشد.
Msds هیدروژن
برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS) برای هیدروژن اطلاعات مهمی در مورد خطرات و نحوه ایمن کار با این ماده ارائه می دهد.
۱. معرفی و ماهیت ماده در MSDS هیدروژن
در بخش معرفی MSDS هیدروژن توضیح داده میشود که این گاز یک ماده کاملاً بیرنگ، بیبو، بسیار سبک و دارای قدرت انتشار سریع است که در صنایع مختلف نقش حیاتی دارد. هیدروژن به واسطه وزن مولکولی بسیار کم، در صورت رها شدن به سرعت به سمت بالا حرکت میکند و این ویژگی هم میتواند مزیت باشد و هم خطر.
مزیت از آن جهت که در فضای باز سریع پراکنده میشود و خطر آن از این نظر که در سقفها، محیطهای بسته یا فضاهای سختتهویه جمع میشود و زمینه ایجاد انفجار را فراهم میکند. MSDS این بخش را با تأکید بر این نکته شروع میکند که کاربر باید پیش از هرگونه مصرف، رفتار فیزیکی گاز را بشناسد تا بتواند خطرات احتمالی را بهدرستی مدیریت کند.پ
۲. خطرات اصلی و رفتار هیدروژن در شرایط اضطراری
در این بخش MSDS به تفصیل شرح میدهد که مهمترین ویژگی خطرناک Hydrogen ، قابلیت اشتعال و انفجار بسیار بالای آن است. هیدروژن یکی از کمانرژیترین جرقهها را برای اشتعال نیاز دارد و حتی برق ساکن ناشی از لباس، برخورد فلزات، یا یک کلید برق معمولی میتواند سبب آغاز یک آتشسوزی شود. چیزی که این گاز را پیچیدهتر میکند، شعله بسیار کمرنگ و گاهی نامرئی آن است.
یعنی ممکن است هیدروژن در حال سوختن باشد اما چشم انسان شعله را بهوضوح نبیند. MSDS توضیح میدهد که این موضوع باعث شده آتشسوزی Hydrogen از دور فقط با امواج حرارتی قابل تشخیص باشد و اگر افراد آموزش ندیده باشند، ممکن است بدون اطلاع وارد محدوده شعله شوند؛ به همین دلیل آموزش تشخیص حرارت و نزدیک نشدن به منابع احتمالی آتش از اقدامات ضروری است.
رفتار هیدروژن در هنگام نشت نیز از خطرات اصلی مطرحشده در MSDS است. Hydrogen با هوا بهراحتی مخلوط میشود و در محدوده وسیعی از نسبت اختلاط میتواند انفجاری باشد. این محدوده به حدی گسترده است که حتی مقدار کمی از نشت، اگر در یک محیط بسته جمع شود، میتواند باعث انفجار شدید شود. MSDS همچنین اشاره میکند که چون این گاز بسیار سبک است، در سقفها و فضای بالایی محیط تجمع میکند و برخلاف بسیاری از گازهای صنعتی دیگر که در پایین، کف محیط یا سطح همتراز جمع میشوند، باید همیشه تهویه در قسمتهای بالای سالن، بالای دستگاهها و نقاط کور سقف بهطور خاص طراحی شود.
۳. اثرات هیدروژن بر سلامت و راهکارهای کنترل مواجهه
در بخش مربوط به سلامت، MSDS بهطور مشخص توضیح میدهد که Hydrogen مادهای سمی نیست و تماس کوتاهمدت با غلظت پایین آن اثرات سمی ایجاد نمیکند. اما مشکل اصلی زمانی رخ میدهد که این گاز اکسیژن محیط را کاهش میدهد و باعث ایجاد محیط کماکسیژن میشود. کاهش اکسیژن، بسته به شدت آن، میتواند علائمی مانند سنگینی سر، کاهش تمرکز، تنگی نفس، سردرد، گیجی، ضعف شدید و در نهایت بیهوشی ایجاد کند. این حالت خطرناک است چون فرد متوجه کاهش اکسیژن نمیشود و گاز نیز هیچ بو یا علامتی ندارد.
در شرایط قرارگیری در هیدروژن مایع یا سطوح بسیار سرد، MSDS توضیح میدهد که بافت بدن دچار یخزدگی میشود. یخزدگی برخلاف سوختگی حرارتی، معمولاً بدون درد فوری است، اما آسیب عمیق به بافت وارد میکند و اگر درمان نشود، میتواند منجر به تخریب دائمی بافت شود. برای همین در MSDS تأکید میشود که در مواجهه با سرمازدگی، منطقه آسیب دیده نباید مالش داده شود و تنها باید به آرامی با آب نیمهگرم باز شود و فرد برای معاینه دقیق نزد پزشک منتقل شود.
۴. روشهای مقابله با نشت و اقدامات اضطراری
MSDS هیدروژن در بخش اقدامات اضطراری تشریح میکند که هنگام نشت Hydrogen اولویت اصلی، دور کردن افراد غیرمسئول از محیط و قطعکردن منبع نشت است. تلاش برای خاموشکردن آتش در حالیکه گاز هنوز در حال نشت است اقدامی اشتباه محسوب میشود، زیرا با خاموششدن شعله، هیدروژن آزاد شده میتواند به سرعت با هوا ترکیب شود و یک محیط کاملاً انفجاری ایجاد کند. این موضوع خطر انفجار بسیار بزرگتری را به دنبال دارد و به همین دلیل متخصصان آتشنشانی معمولاً تا زمانی که نشتی ادامه دارد، اجازه خاموش شدن آتش را نمیدهند.
اگر نشت بدون آتشسوزی باشد، MSDS توصیه میکند که محیط باید به سرعت تخلیه شود، تمام منابع برقی خاموش شوند و تهویه فعال شود. افراد آموزشدیده میتوانند با تجهیزات کامل شامل ماسک تنفسی، لباس محافظ و دستکش مناسب وارد منطقه شوند و شیر یا منبع نشت را ببندند. در این بخش MSDS توضیح میدهد که توجه به تجمع گاز در ارتفاع بالا و خطر ایجاد انفجار در سقف یا ساختار بالایی ساختمان، یکی از مهمترین نکات در هنگام نشت است.
۵. اصول نگهداری، انبارداری و کار ایمن با Hydrogen
در این بخش MSDS بهطور مفصل توضیح میدهد که هیدروژن باید تنها در محیطهای مجهز به تهویه مناسب نگهداری شود. سیلندرهای هیدروژن همیشه باید به صورت عمودی قرار داده شوند و با زنجیر یا بست مخصوص مهار شوند تا در نتیجه ضربه یا لرزش سقوط نکنند. قرار گرفتن سیلندر در معرض حرارت محیط، نور مستقیم خورشید یا نزدیک بودن به کورهها و سیستمهای گرمکننده، خطر افزایش فشار داخلی سیلندر و در نهایت احتمال انفجار را بیشتر میکند. تمامی شیرها، رگولاتورها و تجهیزات متصل به سیلندر باید از نوع استاندارد مخصوص Hydrogen باشند، زیرا این گاز در صورت تماس با برخی فلزات یا اتصالات نامناسب، واکنشهایی مانند تردی یا ترکخوردگی ایجاد میکند.
MSDS همچنین توصیه میکند محیطهایی که با Hydrogen سروکار دارند، به سیستمهای الکتریکی ضد جرقه مجهز باشند و همه افراد پیش از شروع کار آموزشهای لازم را دریافت کنند. باز و بسته کردن شیر سیلندر باید بهصورت آرام و کنترلشده انجام شود و از چرخاندن سریع یا فشار بیش از حد به شیر خودداری شود. لباس کارکنان نیز نباید ایجاد بار الکتریکی کند، زیرا همین مقدار کوچک از الکتریسیته ساکن میتواند شروعکننده یک جرقه باشد.
۶. حملونقل، انتقال و تخلیه سیلندرها
در بخش حملونقل، MSDS توضیح میدهد که سیلندر هیدروژن باید همیشه با درپوش محافظ شیر جابهجا شود تا در صورت ضربه یا سقوط ناگهانی، شیر صدمه نبیند. حمل سیلندر با غلتاندن، کشیدن یا پرتکردن آن ممنوع است و بهترین روش استفاده از چرخدستی مخصوص سیلندر است. همچنین سیلندر در خودرو باید در جای خشک، خنک و با تهویه مناسب قرار گیرد و با بست یا کمربند ثابت شود. قرار دادن سیلندر در صندوق عقب خودروهای بسته میتواند خطرناک باشد، زیرا در صورت نشت، گاز در فضای بسته جمع میشود و خطر انفجار ایجاد میکند.
۷. نکات مربوط به دفع و مدیریت پس از مصرف
در آخرین بخش، MSDS اشاره میکند که سیلندرهای Hydrogen هرگز نباید به صورت خودسرانه تخلیه شوند یا در فضای آزاد رها شوند. حتی سیلندرهایی که خالی به نظر میرسند ممکن است هنوز تحت فشار باشند و باز کردن آنها بدون تجهیزات مناسب خطر شکست سیلندر یا خروج ناگهانی گاز را در پی دارد. تمام عملیات مربوط به بازگردانی سیلندر، تخلیه گاز باقیمانده یا سرویسکردن شیر و رگولاتور باید تنها توسط شرکت تأمینکننده یا واحدهای متخصص انجام شود.
خطرات Hydrogen و ایمنی هيدروژن
این گاز دارای چندین خطر بالقوه است، از جمله :
قابل اشتعال بودن: H2 یک گاز قابل اشتعال است و می تواند با اکسیژن هوا مخلوط شود و تشکیل مخلوط انفجاری دهد .
قابل انفجار بودن: H2 یک گاز قابل انفجار است و اگر در معرض گرما یا جرقه قرار گیرد می تواند منفجر شود .
سمیت: H2 در غلظت های بالا می تواند سمی باشد و باعث سرگیجه، سردرد، و سایر مشکلات سلامتی شود .
یخ زدگی: H2 در دماهای پایین می تواند یخ بزند و باعث سوختگی شود .هنگام کار باید ایمنی Hydrogen رعایت شود.
هشدارهای هیدروژن
هنگام کار با هیدروژن، مهم است که اقدامات احتیاطی زیر را برای کاهش خطرات انجام دهید:
از کار با H2 در فضای بسته خودداری کنید.
از منابع احتراق دور نگه دارید.
از تجهیزات حفاظت شخصی مناسب، مانند ماسک تنفسی و عینک ایمنی، استفاده کنید.
سیلندرهای Hydrogen را در مکانی خنک و خشک با تهویه مناسب ذخیره کنید.
در صورت مواجهه با هیدروژن، اقدامات زیر را انجام دهید:
در صورت استنشاق، فرد را به هوای تازه منتقل کنید و در صورت لزوم تنفس مصنوعی انجام دهید.
در صورت تماس با پوست یا چشم، منطقه را با آب فراوان بشویید.هنگام کار باید ایمنی هیدروژن رعایت شود.
در صورت بلع، فرد را به فوریت به پزشک برسانید.
با پیروی از این اقدامات احتیاطی می توانید خطرات کار با این گاز را کاهش دهید و از ایمنی خود و دیگران محافظت کنید.
نکات کار با هیدروژن
با توجه به خطرات بالقوه گاز هیدروژن، هنگام کار با این گاز باید نکات ایمنی زیر را رعایت کنید:
فقط در مکان های دارای تهویه مناسب کار کنید.
از تجهیزات ایمنی مناسب مانند ماسک تنفسی، دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید.
سیلندرهای گاز Hydrogen را در مکانی خشک و خنک و به دور از منابع آتش و گرما نگهداری کنید.
از کشیدن و سر دادن و غلتاندن سیلندرهای گاز Hydrogen روی زمین خودداری کنید.
هرگز از سیلندرهای گاز Hydrogen آسیب دیده یا نشتی استفاده نکنید.
در صورت بروز نشتی در سیلندر گاز Hydrogen ، بلافاصله محل را تخلیه کنید و با آتش نشانی تماس بگیرید.هنگام کار باید ایمنی هیدروژن رعایت شود.
نکات ایمنی اضافی برای کار با گاز هیدروژن در کاربردهای خاص
در جوشکاری و برش با گاز Hydrogen ، از تجهیزات حفاظتی مناسب برای چشم، پوست و دستگاه تنفسی استفاده کنید.
قبل از استفاده از گاز هیدروژن در یک فرآیند تولید، دستورالعمل های ایمنی تولید کننده را به دقت بخوانید و دنبال کنید.
در صورت استفاده از گاز هیدروژن برای پر کردن بالون، از تجهیزات و روش های ایمن و تایید شده استفاده کنید.
بدون دیدگاه